Thơm Cơm Mỗi Bữa

  Gói yêu thương trong từng bữa cơm – Vì sao nên ăn cơm nhà mỗi ngày? Hồi còn nhỏ, tui cứ thắc mắc hoài: “Sao má không bao giờ chịu ăn ngoài quán, dù chỉ một bữa?” Má cười, mắt nhìn cái nồi cá kho trên bếp lục bục sôi: “Ăn cơm nhà mới ngon, bữa cơm nhà mới biết mình còn sum vầy.” Lúc đó nghe vậy chớ cũng đâu hiểu. Thấy bạn bè suốt ngày rủ nhau ăn phở, ăn gà rán, ăn lẩu ngoài tiệm, mình ở nhà ngồi bốc cơm, chấm mắm kho quẹt với rau luộc, tự dưng thấy… sao mà quê quá. Mãi tới sau này, xa nhà rồi, bữa cơm nhà tự nhiên thành thứ xa xỉ. Nhất là lúc trời mưa, nằm trong phòng trọ nghe bụng réo, nhớ một chén cơm trắng còn bốc khói, chén mắm ruốc má kho với thịt ba rọi, dầm trái ớt hiểm cay xé lưỡi… Tự nhiên sống mũi cay cay. 1. Bữa cơm quê – nồi mắm kho trên bếp lò Nhắc tới bữa cơm quê, thiệt tình mùi mắm là thứ níu chân nhất. Nhà tui ở miền biển, quanh năm mặn mòi gió biển, vậy mà vô bếp má, lúc nào cũng thoang thoảng mùi mắm – mùi của biển gói trong cái chum, cái vại, ủ hoài ủ h...

  Chỉ cần bữa cơm đủ đầy, là lòng người thôi không còn trống vắng Trên cao nguyên se lạnh, nơi tôi sống bây giờ, có những buổi chiều gió rít qua khe cửa, làm lòng người như thắt lại. Ấy là những lúc thèm một cái ôm của má, một tiếng gọi "con ơi, rửa tay ăn cơm!" giữa cái bếp quê nghi ngút khói. Mà cũng có khi, chỉ là nhớ một chén cơm trắng chan nước mắm kho, một dĩa rau luộc chấm mắm ruốc cay nồng, hay đôi ba cọng đậu rồng non quệt chút mắm nêm má tự làm… Chừng đó thôi mà đủ để mắt cay, lòng chùng xuống như chiếc võng trước hiên nhà. Bữa cơm quê – nơi mọi thương yêu gom tụ Nhà tôi ngày xưa nghèo, nhưng chưa bao giờ tôi thấy bữa cơm thiếu thốn. Không phải vì lúc nào cũng có thịt cá đầy mâm, mà bởi vì có tình yêu trong từng chén mắm, từng trái cà pháo dầm, từng dĩa rau má hái ngoài bờ ruộng. Má tôi là người phụ nữ ít nói, nhưng má nêm nếm bằng cả tấm lòng. Chút mắm ruốc xào sả ớt má làm, thơm lừng cả gian bếp. Cái mùi đó gắt mũi nhưng lại dễ ghiền, cứ thấm vô từng thớ cơm,...

  Từ niêu cơm đến mâm cơm – Hành trình gìn giữ hạnh phúc gia đình Trưa nay, giữa lòng thành phố rộn ràng còi xe và tiếng rao vặt, tui bỗng dưng thèm... một bữa cơm quê. Không phải sơn hào hải vị, cũng chẳng cần rượu thịt ê hề. Tui chỉ thèm chút cơm trắng dẻo thơm nấu bằng gạo lúa mùa, dằm vô chén mắm ruốc kho quẹt má làm, thêm trái cà pháo muối giòn rụm, dĩa rau luộc quê nhà xanh mướt. Vậy mà lòng nghe ấm. Nhiều khi nghĩ, hóa ra tuổi thơ không đo bằng năm tháng, mà đo bằng... những mâm cơm sum vầy. Nhớ bữa cơm đầu hạ – má kho mắm mà mấy đứa nhỏ trốn chơi cũng chịu chạy vô Nhà tui hồi xưa nghèo thiệt. Nhưng nghèo mà ấm. Tui còn nhớ, cứ mỗi lần mùa mưa bắt đầu lất phất, là má lại dặn: “Chiều nay má kho mắm, đừng chạy rong nghen, trời mưa ướt quần áo lạnh bụng đó.” Tụi nhỏ thì ham chơi lắm, nhưng cứ hễ ngửi mùi mắm kho dậy lên từ bếp sau là chạy về liền. Không cần gọi. Mắm gì đâu, chỉ là mắm nêm má phơi sẵn từ tháng trước, thêm xíu thịt ba rọi, chút tỏi băm, trái ớt hiểm cắt xé...

  Mắm ruốc kho quẹt – vị yêu thương của bữa cơm nghèo 1. Cái mùi mắm quen quen của má Tui còn nhớ hồi nhỏ, mỗi lần đi học về ngang đầu xóm, nghe đâu đó mùi mắm ruốc kho quẹt bay ra từ một căn bếp, là biết liền: má đang ở nhà, đang lúi húi dưới bếp làm món kho ruốc cho bữa cơm chiều. Cái mùi mắm ruốc kho quẹt nó không ồn ào như đồ chiên xào, không ngào ngạt như nồi thịt kho, nhưng nó có cái gì đó âm ấm, len vô trong lòng, gợi nhớ cái mùi mồ hôi mằn mặn của má khi đứng bên bếp tro ngày hè. “Má làm mắm này hồi Tết đó, còn thơm lắm nghen,” má hay nói vậy mỗi khi lấy ra một hũ mắm ruốc trong hộc tủ gỗ, chắt từng muỗng nhỏ để kho với tóp mỡ. Bữa cơm nghèo vậy chớ đứa nào cũng vét sạch nồi cơm – miếng cháy giòn chấm mắm kho thì khỏi chê. 2. Bữa cơm ba món – cơm trắng, rau luộc, chén mắm Ở quê tui, nghèo mấy cũng có chén mắm trong mâm cơm. Mắm ruốc, mắm nêm, nước mắm – mỗi thứ một vị, nhưng tụi nhỏ tụi tui đều mê. Má hay luộc rau lang, rau muống, đậu bắp... rồi để chén mắm nêm ở gi...

  Đến Với Mắm, Cảm Nhận Lại Tình Yêu Xưa Cũ Chiều nay, trời Sài Gòn đổ cơn mưa rả rích, bất giác lòng tôi chùng xuống. Trong tiếng mưa lách tách bên khung cửa kính, tôi chợt nhớ về quê – cái xóm nhỏ ven biển Bình Thuận, nơi mà cả tuổi thơ tôi gắn liền với mùi nắng, vị mắm, và những bữa cơm nghèo mà ấm lòng đến lạ. Tôi lớn lên trong một căn nhà mái tôn cũ kỹ, bốn bề là gió biển thổi mặn cả da thịt. Bữa cơm ngày xưa không có cao lương mỹ vị, chỉ quanh đi quẩn lại mấy món mắm, rau luộc, cá khô. Vậy mà lạ ghê, đi xa bao năm, ăn đủ món ngon vật lạ, nhưng cái hương vị quê đó, tôi chưa bao giờ quên được. “Má kho mắm ruốc đó nghen, ăn với cơm nóng là hết nồi luôn á.” Tôi còn nhớ như in, mỗi lần trời mưa, má tôi lại lục trong chạn gỗ hũ mắm ruốc do bà ngoại làm từ hồi Tết. Mắm được phơi nắng đủ ba hôm, rồi má đem kho với chút thịt ba rọi, bỏ thêm vài trái ớt hiểm. Mùi mắm bốc lên là y như rằng hàng xóm chạy qua xin chén cơm “ăn ké” liền. “Má kho mắm ruốc đó nghen, ăn với cơm nóng là ...