Thơm Cơm Mỗi Bữa

  Món này ăn với cơm trắng mới ngon!” – Câu nói gợi cả trời ký ức Tôi không biết từ lúc nào, mỗi khi nghe ai đó buột miệng nói câu “Món này ăn với cơm trắng mới ngon!”, lòng tôi lại chùng xuống, như có một làn gió từ thuở xưa thổi qua, mang theo mùi khói bếp, hơi ấm nồi cơm mới nhắc lên, và đặc biệt là mùi mắm – cái mùi mà ai xa quê rồi mới biết nó thân đến mức độ nào. Ngày còn nhỏ, tôi từng thấy nó “nặng”, từng bịt mũi tránh né, từng chun mũi khi má bày mâm cơm có chén mắm ruốc sả ớt đỏ au. Vậy mà giờ đây, chỉ cần thoang thoảng trong gió một chút vị mắm đâu đó, tim tôi đã nhói lên như có ai lay nhẹ: “Nhớ quê không con?” Ừ, nhớ chớ. Sao không nhớ cho được. 1. Bữa cơm quê – cái nơi giữ giúp ta cả một vùng trời tuổi thơ Quê tôi là một vùng đất ven biển, gió thổi mạnh quanh năm, ruộng đồng xen kẽ những hồ nuôi cá mú, cá dìa . Nhà nào cũng có cái lu mắm đặt trong góc bếp, cạnh cái lò nấu củi đỏ lửa mỗi chiều. Bếp quê hồi đó đơn sơ lắm – vách tre, mái tôn cũ, nền đất cũng không bằ...

  Thơm cơm nhờ bát mắm ruốc – Hồi ức tuổi thơ trong từng thìa Nhà ai mà chẳng có một món ăn khiến mình nhớ suốt đời. Với tôi, đó là… mắm ruốc. Thứ mắm nâu nâu, sền sệt, mặn mòi, thơm đến mức hàng xóm cũng biết nhà đang chiên mắm. Ngày còn nhỏ, mỗi lần nghe tiếng dầu sôi lép bép trong chảo và mùi mắm ruốc bốc lên nghi ngút là y như rằng tôi biết – chiều nay nhà có món ngon. Má tôi hay cười: “Bữa nay chiên mắm ruốc, đứa nào cũng ăn dữ lắm nghen!” Cái mùi đó, người xa quê nghe lại chắc khóc. Nó không chỉ là vị mắm, mà là cả một góc tuổi thơ, là hơi thở của căn bếp quê, là bàn tay má cầm đôi đũa đảo nhẹ trên chảo nóng. 1. Mùi mắm – mùi của nhà Nhớ những ngày mưa tầm tã, nước từ mái tôn nhỏ tong tong xuống cái lu sành trước hiên. Bên trong bếp, má nhóm lửa. Củi ướt, khói bốc lên cay xè, vậy mà má vẫn cười: “Khói ri mới thơm cơm nghen con.” Cơm đang nấu, mắm ruốc được pha sẵn trong chén nhỏ. Má lấy muỗng khuấy đều – mắm ruốc Phan Thiết, loại má mua của dì Tư dưới chợ. Thứ mắm sá...