Gói yêu thương trong từng bữa cơm – Vì sao nên ăn cơm nhà mỗi ngày?
Hồi còn nhỏ, tui cứ thắc mắc hoài: “Sao má không bao giờ chịu ăn ngoài quán, dù chỉ một bữa?”
Má cười, mắt nhìn cái nồi cá kho trên bếp lục bục sôi: “Ăn cơm nhà mới ngon, bữa cơm nhà mới biết mình còn sum vầy.”
Lúc đó nghe vậy chớ cũng đâu hiểu. Thấy bạn bè suốt ngày rủ nhau ăn phở, ăn gà rán, ăn lẩu ngoài tiệm, mình ở nhà ngồi bốc cơm, chấm mắm kho quẹt với rau luộc, tự dưng thấy… sao mà quê quá.
Mãi tới sau này, xa nhà rồi, bữa cơm nhà tự nhiên thành thứ xa xỉ. Nhất là lúc trời mưa, nằm trong phòng trọ nghe bụng réo, nhớ một chén cơm trắng còn bốc khói, chén mắm ruốc má kho với thịt ba rọi, dầm trái ớt hiểm cay xé lưỡi… Tự nhiên sống mũi cay cay.
1. Bữa cơm quê – nồi mắm kho trên bếp lò
Nhắc tới bữa cơm quê, thiệt tình mùi mắm là thứ níu chân nhất.
Nhà tui ở miền biển, quanh năm mặn mòi gió biển, vậy mà vô bếp má, lúc nào cũng thoang thoảng mùi mắm – mùi của biển gói trong cái chum, cái vại, ủ hoài ủ hoài mới ra được nước mắm trong veo, từng giọt vàng óng ánh. Rồi mắm ruốc, mắm nêm… đủ thứ.
Có bữa trời mưa dầm, má hay lục lọi hũ mắm ruốc để kho với tóp mỡ. Món này nghe thì đơn giản vậy chớ ăn rồi mới biết ghiền.
Má ngồi bên bếp than, tay đảo cái chảo mắm ruốc xào sả ớt, mỡ tươm ra thơm phức, còn xắt thêm trái khế chua để ăn kèm.
Bữa đó tui lén gắp một miếng, bị má la: “Coi chừng phỏng, con nít ham ăn mắm ruốc mà ghiền luôn nghe chưa!”
Tui cười hề hề. Mà thiệt, ghiền thiệt. Giờ lớn rồi, có khi đi chợ thấy hũ mắm ruốc cũng mua về xào. Nhưng cái vị nó cứ thiếu thiếu gì đâu á, chắc tại không còn tay má xào cho.
Mắm thì ai bán chả được, nhưng mắm chan tình thì chỉ có bếp nhà mình.
2. Những món mắm, những kỷ niệm ngọt ngào
Nhớ bữa Tết mấy năm trước, tui về quê, cả nhà dọn mâm cơm Tết.
Trên bàn thì đủ thịt kho hột vịt, dưa kiệu, bánh tét… vậy mà má vẫn không quên để thêm cái chén mắm nêm. Má bằm thơm, ớt rồi trộn mắm nêm ra một chén, để cạnh dĩa thịt luộc.
Ngoại ngồi bên gắp miếng thịt, chấm mắm nêm, miệng móm mém mà tấm tắc: “Mắm nêm này má làm hồi Tết trước đó, còn thơm lắm nghen. Để lâu nó mới ngon.”
Tui nhìn ngoại, nghe câu “để lâu mới ngon” mà nhớ lại biết bao năm, cứ Tết là má lại lục đục làm mắm. Hũ nào hũ nấy để trong góc bếp, thi thoảng má mở ra ngửi thử.
Mùi mắm nồng nồng nhưng lạ cái, mấy đứa con nít như tui lại khoái. Có đứa bạn thành phố xuống chơi, bịt mũi la: “Trời ơi, sao ăn được!”
Vậy mà tụi tui vẫn chấm rau luộc, chấm thịt luộc, húp sột soạt. Cái vị mặn mòi, cay the, béo béo cứ thấm riết vô ký ức.
3. Cơm nhà – ăn no, thương đầy
Mấy năm gần đây, tui ở Sài Gòn, sáng chạy bộ đi làm, tối chạy vội về.
Cơm nhà thưa dần. Lắm lúc gọi cơm hộp về ăn, mở ra cũng cơm, cũng cá, cũng rau nhưng ăn vô nghe… lạnh tanh.
Bữa nào về quê, nghe tiếng má lục đục dưới bếp, mùi nước mắm má pha chén mắm tỏi ớt, rồi cá chiên sôi xèo xèo.
Tui mới thấy: cơm nhà ngon đâu phải vì sơn hào hải vị, mà vì người nấu chan hết thương vô đó.
Hôm trước má gọi, hỏi: “Chừng nào về, tui làm mắm kho quẹt để dành nghe chưa!”
Tui cười: “Má làm sớm con ăn sao hết.”
“Để tủ lạnh, ăn hoài cũng hết. Mắm này kho quẹt có tiêu, có tỏi, sả, để lâu càng thấm, ăn với rau luộc đỡ ngán. Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn.”
Nghe má kể vậy thôi mà lòng cũng ấm. Ừ, thì lớn rồi, đi xa rồi, nhưng mỗi bữa cơm nhà vẫn là gói thương để dành.
4. Mắm – thứ giữ hồn bữa cơm
Có lần tui hỏi má: “Má ơi, sao không mua nước mắm chai cho tiện, má cứ phải phơi phơi, ủ ủ chi vậy?”
Má cười, tay cầm chai nước mắm trong suốt: “Nước mắm này từ cá cơm Phan Thiết, ủ lâu mới ra vị trong veo, nếm vô mới ra hồn bữa cơm. Con ăn thử chai ngoài chợ coi, toàn pha thôi, mặn chát, đâu có hậu ngọt.”
Nói rồi má chế chén mắm tỏi ớt, chan lên dĩa cá chiên, đĩa rau luộc, thêm chén mắm ruốc bên cạnh.
Tui gắp miếng, nghe vị mắm tan ra đầu lưỡi, chua cay, mặn ngọt đủ đầy.
Những người đi xa như tui, đi mấy năm trời vẫn cứ loay hoay tìm cái vị mắm hồi xưa. Thứ mắm mà mỗi giọt nhỏ ra tay thôi, mùi cũng đã ngấm vô áo.
Thứ mắm làm từ biển, từ nắng, từ gió, rồi ủ bằng tình thương của má, của ngoại, của những người đàn bà quê cặm cụi suốt mùa biển động.
5. Lũ nhỏ giờ có còn ăn mắm?
Bữa rồi, nhỏ cháu tui – con chị Hai, đi học về.
Chị kho nồi thịt ba rọi, xào mắm ruốc sả ớt. Nó ngồi nhìn, hít hà: “Mẹ làm cái gì mà thơm vậy?”
Chị Hai nói: “Mắm ruốc má làm hồi Tết đó, mẹ để dành kho cho con ăn.”
Con bé gắp một miếng, vừa nhai vừa lim dim mắt: “Con tưởng mắm tanh lắm, ai dè ngon ghê, thơm mà mặn mặn.”
Nhìn nó ăn, tui tự dưng thấy vui lạ. Cũng còn may, lũ nhỏ giờ vẫn còn biết mùi mắm, chứ không sau này lớn lên, lỡ hỏi “Mắm ruốc là gì hả má?” thì buồn lắm.
6. Bữa cơm quê – thứ không thể quên
Có lần đi công tác miền Trung, tui ghé một quán cơm nhỏ. Bà cụ chủ quán hỏi:
“Con ăn gì?”
“Dạ, cơm canh rau thôi được rồi.”
Bà cụ đem ra thêm chén mắm kho quẹt. Bà nói: “Nhớ quê thì chan mắm ăn cho đỡ nhớ.”
Tui xúc muỗng cơm trắng, chấm miếng mắm, tự nhiên mắt cay xè. Ừ thì cơm canh cũng đâu khác nhà bao nhiêu, mà người ta còn dư lòng để giữ lại chén mắm cho khách lỡ đường.
Đi xa mấy cũng vậy, ai chả thèm bữa cơm nhà. Mà cơm nhà thì thiếu gì cũng được, thiếu mắm là thiếu hồn.
7. Ăn cơm nhà – ăn cả thương yêu
Nhiều người hỏi tui: “Đi xa riết, sao không quen ăn hàng?”
Tui cười: “Quen thì quen, chớ nhớ hoài bữa cơm nhà.”
Vì ăn cơm nhà đâu chỉ là ăn, mà còn là lúc nghe má rầy: “Sao mà ăn ớt dữ vậy con!”
Ngoại nhìn đám cháu giành nhau miếng thịt kho, cười hiền: “Ăn từ từ, còn hoài đó mà.”
Hay tiếng cha lục đục mở hũ nước mắm, chan chan vô chén, đập thêm tép tỏi, trái ớt, mùi thơm lan đầy gian bếp.
Cơm nhà là vậy. Là nơi gom gọn nhọc nhằn thành chén cơm trắng, chan chút mắm, thêm dĩa rau luộc. Ăn no thì thương đầy, no bụng mà ấm lòng.
8. Một lời dặn, cho những ai còn xa bếp
Mỗi lần đi xa, tui hay nhắc lòng: “Chừng nào về, nhớ ăn cơm nhà.”
Không cần mâm cao cỗ đầy, chỉ cần bữa cơm đơn sơ, có mắm ruốc, mắm nêm, chén nước mắm pha tỏi ớt, nồi cá kho thơm tiêu… vậy là đủ.
Cơm nhà giữ người lại, giữ cả những yêu thương không nói thành lời.
Nếu ai lỡ đang bận rộn, cơm hộp qua loa, thử một bữa ghé bếp, làm nồi mắm kho quẹt. Gắp rau luộc chấm mắm, chan thêm chén nước mắm cá cơm ngon – rồi coi có nhớ lại tiếng má cười, tiếng ngoại khuyên ăn chậm, tiếng cha gắp cá để dành.
Bữa cơm quê – dễ vậy mà ngon hoài không ngán.
9. Một lời nhắn, nhẹ như hơi thở quê nhà
Thôi thì ai còn thương vị mắm quê, nhớ thỉnh thoảng ghé bếp, nấu lại nồi mắm ruốc, mắm kho. Đừng để mùi mắm chỉ còn trong ký ức.
Chừng nào thèm quá, cứ mạnh dạn kiếm hũ mắm thiệt ngon. Tui hay nhắc mấy đứa: mắm mà còn đậm đà, bữa cơm còn giữ được chân người.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen. Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Nhận xét
Đăng nhận xét