Đến Với Mắm, Cảm Nhận Lại Tình Yêu Xưa Cũ
Chiều nay, trời Sài Gòn đổ cơn mưa rả rích, bất giác lòng tôi chùng xuống. Trong tiếng mưa lách tách bên khung cửa kính, tôi chợt nhớ về quê – cái xóm nhỏ ven biển Bình Thuận, nơi mà cả tuổi thơ tôi gắn liền với mùi nắng, vị mắm, và những bữa cơm nghèo mà ấm lòng đến lạ.
Tôi lớn lên trong một căn nhà mái tôn cũ kỹ, bốn bề là gió biển thổi mặn cả da thịt. Bữa cơm ngày xưa không có cao lương mỹ vị, chỉ quanh đi quẩn lại mấy món mắm, rau luộc, cá khô. Vậy mà lạ ghê, đi xa bao năm, ăn đủ món ngon vật lạ, nhưng cái hương vị quê đó, tôi chưa bao giờ quên được.
“Má kho mắm ruốc đó nghen, ăn với cơm nóng là hết nồi luôn á.”
Tôi còn nhớ như in, mỗi lần trời mưa, má tôi lại lục trong chạn gỗ hũ mắm ruốc do bà ngoại làm từ hồi Tết. Mắm được phơi nắng đủ ba hôm, rồi má đem kho với chút thịt ba rọi, bỏ thêm vài trái ớt hiểm. Mùi mắm bốc lên là y như rằng hàng xóm chạy qua xin chén cơm “ăn ké” liền.
“Má kho mắm ruốc đó nghen, ăn với cơm nóng là hết nồi luôn á.” – má vừa múc mắm ra chén, vừa cười nói với tôi.
Cái vị mắm ruốc kho mặn mà, chan chút nước vô cơm trắng, cắn thêm miếng dưa leo giòn tan, thiệt không có món gì trên đời ngon hơn vậy. Thời đó, tôi chẳng biết nhà mình nghèo hay không, chỉ thấy lúc ngồi ăn cơm cùng nhau, ai nấy đều cười rôm rả, lòng ấm áp vô cùng.
“Con nhớ pha nước mắm đậm đà, chấm rau mới ngon nghe không?”
Lúc tôi vào Sài Gòn học đại học, lần đầu tự nấu ăn, tôi gọi về hỏi má:
– Má ơi, má pha nước mắm sao mà hồi đó con ăn cơm cũng thấy ngon quá trời?
– Ủa, chớ giờ con không biết pha hả? Pha nước mắm phải có tâm nghen con. Con nhớ pha đậm đà, chấm rau mới ngon nghe không?
Tôi ngồi nhớ lại cái khay nhỏ trên mâm cơm cũ, nơi má tôi thường đặt chén nước mắm vàng óng, mùi thơm dậy lên chỉ cần nhón một cọng rau muống luộc cũng thấy tròn vị.
Có lần, nhỏ bạn tôi tới chơi, tôi nấu đại nồi canh chua, luộc mớ rau, dọn thêm chén nước mắm tỏi ớt mà má dạy pha. Nó ăn xong xoa bụng:
– Trời đất, nước mắm gì mà ngon dữ, sao mặn mà vậy trời!
– Nước mắm má tui đó – tôi vừa cười vừa thấy sống mũi cay cay.
“Mắm nêm trộn gỏi đu đủ là nhất. Má làm món này ba con khoái dữ lắm.”
Nhắc tới mắm nêm, tôi lại nhớ ba tôi – người đàn ông ít nói, nhưng cứ mỗi lần má trộn gỏi đu đủ mắm nêm là ăn tới quên cả uống rượu.
Má làm gỏi đơn giản lắm: đu đủ bào sợi, chút thịt ba chỉ luộc thái mỏng, đậu phộng rang giã sơ. Nhưng cái linh hồn của món đó là mắm nêm – mắm má để riêng hũ, pha với chanh, tỏi, ớt, đường cho vừa miệng.
Ba ăn xong, chỉ gật đầu, rồi nói nhỏ:
– Má tụi bây giỏi ghê, làm món này ăn đỡ nhớ mẹ tao hồi xưa…
Tôi ngồi đó, tay cầm đũa mà lòng bỗng thấy lặng đi. Những món mắm, tưởng đâu chỉ là thức ăn dân dã, nhưng lại gói ghém cả một bầu trời ký ức, yêu thương, và cả những câu chuyện chẳng ai nói ra.
“Mắm xào sả ớt này, hồi xưa bà nội làm để dành ăn Tết á con.”
Bữa nọ về quê, má lôi trong hũ sành ra một ít mắm xào sả ớt. Màu nâu nâu đỏ đỏ, dậy lên cái mùi thơm đặc trưng của mắm kết hợp sả cây, ớt hiểm. Má bày lên chén nhỏ, kêu tôi nếm thử:
– Mắm xào sả ớt này, hồi xưa bà nội làm để dành ăn Tết á con. Bây giờ má làm lại, ăn chơi cũng được mà ăn với cơm thì bắt lắm.
Mới ăn một miếng mà mồ hôi trán đã lấm tấm. Vị cay nồng, mặn mà, thơm lừng của mắm xào như đánh thức cả vùng ký ức sâu thẳm. Món này ăn với bánh tráng cuốn rau sống cũng ngon bá cháy.
Tôi chợt nhận ra, những món mắm ngày xưa đâu chỉ là món ăn. Đó là cách má truyền cho tôi tình yêu quê, nếp sống, và cả những điều thiêng liêng từ đời bà, đời cố.
“Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn.”
Một hôm tôi dẫn con về quê, má lại bày ra mâm cơm có mắm ruốc kho quẹt. Thằng nhỏ lạ lắm, ăn xong cứ chấm cơm hoài, rồi quay sang nói:
– Ngoại, cái này mặn mặn thơm thơm, con thích á.
Má tôi cười:
– Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn.
Tôi nhìn con, rồi nhìn má, lòng rưng rưng. Hóa ra hương vị quê nhà, dù có cách bao thế hệ, vẫn tìm được đường quay lại trái tim tụi nhỏ – như má đã truyền cho tôi ngày xưa.
Hồi đó nghèo, mà vui…
Ngày xưa, nhà tôi nghèo thiệt, nhưng vui. Mỗi bữa cơm không phải chỉ để no bụng, mà là dịp để cả nhà quây quần, kể chuyện làng xóm, chọc nhau cười, rồi kết lại bằng câu má hay nói:
– Có chén mắm là đủ no rồi mấy đứa. Cơm ăn với tình, chớ không phải với tiền đâu.
Giờ đây, tôi đã đi qua nhiều miền đất lạ, thử đủ thứ đặc sản xa xỉ, nhưng mỗi khi lòng trống trải, tôi lại thèm một bữa cơm quê. Thèm mùi mắm kho, thèm chén nước mắm tỏi ớt do má pha, thèm cảm giác ngồi bên bàn ăn nhỏ, nghe tiếng gió rì rào qua mái tôn, nghe tiếng má cười móm mém sau cái nồi mắm thơm phức.
Có ai còn nhớ mùi mắm của má không?
Nếu bạn từng lớn lên ở quê, chắc cũng đã từng ngửi thấy mùi mắm trong nắng trưa oi ả, từng ăn miếng mắm nêm trộn gỏi rồi xuýt xoa vì cay, từng pha nước mắm chan cơm nguội ăn vội trước giờ ra đồng… Mùi mắm – mùi của thương yêu, của ký ức, của những điều bình dị nhưng không thể thay thế.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee:
🛒 shopee.vn/huongtrungfood
Hay vô coi ở:
🌐 huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook:
📘 facebook.com/nuocmamhuongtrung
để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền:
☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Cảm ơn bạn đã ngồi lại với tôi, cùng chia sẻ một bữa cơm ký ức. Nếu một ngày thấy lòng mình chênh vênh, thử làm một chén mắm như má đã làm. Biết đâu, giữa hương mắm bốc lên từ bếp nhỏ, bạn sẽ tìm lại được chút gì đó đã mất – một mảnh tuổi thơ, một vòng tay, hay đơn giản là một tiếng cười bình yên giữa bộn bề.
Nhận xét
Đăng nhận xét