Mắm ruốc kho quẹt – vị yêu thương của bữa cơm nghèo
1. Cái mùi mắm quen quen của má
Tui còn nhớ hồi nhỏ, mỗi lần đi học về ngang đầu xóm, nghe đâu đó mùi mắm ruốc kho quẹt bay ra từ một căn bếp, là biết liền: má đang ở nhà, đang lúi húi dưới bếp làm món kho ruốc cho bữa cơm chiều.
Cái mùi mắm ruốc kho quẹt nó không ồn ào như đồ chiên xào, không ngào ngạt như nồi thịt kho, nhưng nó có cái gì đó âm ấm, len vô trong lòng, gợi nhớ cái mùi mồ hôi mằn mặn của má khi đứng bên bếp tro ngày hè.
2. Bữa cơm ba món – cơm trắng, rau luộc, chén mắm
Ở quê tui, nghèo mấy cũng có chén mắm trong mâm cơm. Mắm ruốc, mắm nêm, nước mắm – mỗi thứ một vị, nhưng tụi nhỏ tụi tui đều mê.
Má hay luộc rau lang, rau muống, đậu bắp... rồi để chén mắm nêm ở giữa. Không cần chi nhiều, chỉ cần vắt trái tắc, bỏ miếng ớt, thêm tí đường cho dịu dịu là chan vô cơm cũng thấy ngon.
“Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn,” má cười, thấy đám cháu nội ngoại đứa nào về quê cũng vòi ăn mắm kho. Có đứa còn xin đem lên Sài Gòn, má bày cách gói kỹ trong túi nilon rồi bỏ vô hũ nhựa, dặn đi dặn lại: “Tới nơi nhớ cất ngăn mát liền nghe, chớ mắm mà ương là hư.”
3. Tụi nhỏ xa quê, mắm không xa lòng
Có lần, đứa em họ đi du học bên Nhật nhắn tin: “Cho em hũ mắm ruốc má làm, bên này lạnh quá, nhớ cơm quê muốn khóc.” Nghe vậy, má tui lấy cái hũ mắm ruốc đã kho sẵn, bỏ vô thùng xốp nhỏ, gói giấy báo kỹ từng lớp, như sợ cái hương quê mình bị trôi giữa đất người.
Mắm ruốc kho quẹt mà má làm khác lắm. Không quá mặn, không quá ngọt, kho lâu tới khi sệt lại, thơm phức mà không tanh. Tóp mỡ phi giòn rụm, có thêm ít tiêu xanh má hái sau hè – ăn với cơm trắng hay chan vô cháo trắng nóng đều ngon hết biết.
4. Những buổi chiều mưa – bữa cơm cũ mà ấm
Chiều mưa, trời lành lạnh, nhà tui thường ăn cơm sớm. Tui nhớ như in hình ảnh má kho mắm ruốc trong cái nồi đất cũ, lửa riu riu, mùi thơm bốc lên làm bụng cồn cào.
Ba ngồi chặt khúc dưa leo, đứa em xếp đũa, tui thì lo dọn mâm. Không có sơn hào hải vị, chỉ cơm trắng, tô canh rau dền đỏ và nồi mắm ruốc kho quẹt để giữa. Vậy mà đứa nào cũng ăn ngon lành.
“Con ăn thêm chén nữa hông?” má hay hỏi vậy, giọng dịu dàng như sợ tui no không đủ. Còn ba thì hay lén gắp thêm miếng tóp mỡ giòn bỏ vô chén cơm của mấy đứa nhỏ.
5. Mắm – không chỉ là món ăn, mà là thương yêu
Lớn lên rồi, mỗi lần về quê, tui hay xin má kho sẵn vài hũ mắm ruốc để đem lên thành phố. Có lúc ngồi giữa phố thị đông đúc, ăn tô cơm nóng với mắm ruốc má kho, tui nghe lòng mình dịu lại. Cái hương vị đó, không quán ăn sang nào nấu được – bởi nó đâu chỉ là món ăn, nó là kỷ niệm, là hơi thở của một thời khốn khó mà đầy thương.
Má hay nói: “Ngày xưa nghèo, mắm ruốc là món chính. Giờ giàu, mắm ruốc lại là món quý.” Tui hiểu. Vì càng xa quê, càng sống đủ đầy, người ta lại càng nhớ về những điều đơn sơ – như một muỗng mắm ruốc kho quẹt trong bữa cơm nghèo năm xưa.
6. Mắm xào sả ớt, mắm nêm, nước mắm – mỗi món một chuyện
Có lần má làm mắm xào sả ớt, mùi thơm nồng từ sáng sớm. Đứa cháu về chơi, vừa ngửi đã reo lên: “Trời đất, món này con nhớ hoài, má Út làm cay cay ngon bá cháy!” Mỗi người trong nhà đều có món mắm mình thương. Tui thì mê mắm ruốc, ba thích mắm nêm pha tỏi ớt, còn nhỏ em gái thì cứ khoái chan nước mắm với cơm nóng là đủ no.
Có lần ba kể: “Thời chưa có nước tương, nước mắm là vàng đó. Cái giọt mắm ngon, mặn mà, mà chan cơm trắng thôi cũng thấy đời có vị.” Nghe mà thấy thương những ngày cũ – cái thời mà giọt mắm là cả tình cảm của người mẹ, người vợ, người bà trong từng bữa cơm.
7. Giữ lại hương vị – như giữ quê nhà trong tim
Má tui giờ cũng già rồi. Nhưng vẫn hay tự tay lựa từng mẻ cá cơm, ủ từng chum mắm sau hè. “Mắm tự tay làm, mới chắc bụng,” má nói. Tụi tui dặn má đừng cực nữa, mà má cười: “Làm cho con cháu, có cực gì đâu.”
Tui nghĩ cái vị mắm nhà làm, dù ai nói mặn, nói nồng, vẫn là thứ níu giữ mình lại với những tháng năm cũ. Nó là hương vị của quê nhà, của bàn tay má, của những chiều mưa trong căn bếp chật chội mà ấm áp tình thương.
8. Lời nhắn gửi từ một đứa con xa quê
Nếu ai hỏi tui nhớ gì nhất khi nghĩ về quê, chắc chắn là bữa cơm má nấu, có chén mắm ruốc kho quẹt nóng hổi giữa mâm. Nhớ cái cách má ngồi bên bếp, tay đảo nhẹ, ánh mắt chăm chú như thể từng muỗng mắm là từng giọt thương yêu dành cho con cháu.
Cuộc sống giờ nhanh quá. Người ta ăn vội, sống vội, quên mất có những hương vị cần thời gian để thấm – như mắm. Phải ủ, phải phơi, phải kho công phu mới ra được cái đậm đà, thấm tới tận lòng.
Nên nếu bạn đang xa quê, nếu có lúc nào thấy lòng chênh vênh, nhớ về một mâm cơm cũ, một buổi chiều mưa, một nụ cười của má bên nồi mắm đang sôi – thì đừng ngại tìm lại hương vị đó.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Hương vị quê đâu chỉ nằm trong hũ mắm, mà nằm trong ký ức mỗi người. Có khi chỉ cần một chén mắm ruốc kho quẹt, là đủ để cả tuổi thơ ùa về trong bữa cơm giản dị.
Nhận xét
Đăng nhận xét