Không cần cao lương mỹ vị, chỉ cần bữa cơm thơm là đủ ấm lòng
Chiều nay, đi ngang qua quán cơm nhỏ dưới chân cầu Kênh Tẻ, nghe thoảng trong gió một mùi gì mằn mặn, thơm nồng – cái kiểu hương vị không rõ là gì, nhưng bất giác sống mũi cay cay. Mùi giống mắm ruốc xào xả ớt ngày xưa má hay làm, lúc cả nhà còn chen chúc trong căn bếp nhỏ, xung quanh toàn là tiếng cười giòn tan, tiếng muỗng đũa va vào nhau và... tiếng má rầy ba vì gắp miếng mắm khi còn chưa kịp dọn mâm.
Lúc đó, mình đâu cần cao lương mỹ vị gì đâu. Chỉ cần một bữa cơm nóng, dĩa rau luộc, chén nước mắm pha, thêm miếng mắm kho rim rim là thấy no cả bụng, ấm cả lòng.
1. Mắm và ký ức – thứ gia vị thấm cả tình quê
Nhớ hồi nhỏ, mỗi lần nhà có khách, má không cần đi chợ mua gì cầu kỳ. Má chỉ cần xuống hũ mắm ruốc để dưới gầm cầu thang, múc một muỗng đầy, phi dầu cho thơm rồi cho tỏi, sả, ớt vô xào chung. Khi mùi mắm bốc lên thơm nức cả xóm, thể nào hàng xóm cũng ghé:
– Bữa nay nhà ăn gì mà thơm dữ vậy má Hai?
Má cười hiền, quẹt tay vô cái áo bà ba sọc, nói tỉnh bơ:
– Mắm ruốc xào xả ớt thôi hà, mấy đứa nhỏ nó khoái món này lắm.
Lúc đó, mình thấy má như người đầu bếp giỏi nhất trần đời. Mấy món mắm dân dã vậy mà vô tay má, đứa nào cũng ăn hết sạch cơm. Không cần thịt cá gì nhiều, chỉ cần mùi mắm thơm phưng phức, cộng với bàn tay má, là thành mâm cơm nhớ hoài không quên.
2. Cái thời mắm là “đặc sản nghèo”
Hồi đó, nghèo nên ăn mắm hoài. Mỗi khi ăn hoài cũng than “sao ăn mắm hoài, không ngán hả má?”, mà giờ lớn lên, đi làm xa nhà, có tiền cũng không thấy món nào đậm đà bằng mắm quê.
Có lần về quê, má bưng ra nồi mắm nêm chưng trứng, kèm dĩa rau sống đầy ú ụ. Má nói:
– Má làm mắm này hồi Tết đó, còn thơm lắm nghen. Bữa nay chưng với trứng cho đổi vị.
Mình xúc một muỗng, chan lên chén cơm trắng, ăn tới đâu nhớ tới đó. Mùi mắm nêm lên men đúng kiểu quê, không nồng mà lại thơm, chan hoài, chan mãi. Vị mặn, vị béo, vị chua nhẹ quyện trong nhau. Vậy mà ngon hơn cả buffet mình từng ăn ở Sài Gòn.
3. Nước mắm – giọt ký ức mặn mòi
Nước mắm nhà mình xưa làm bằng cá cơm, ủ trong lu sành sau hè. Má hay dặn:
– Mắm phải để đúng nắng, đúng thời. Đừng có nôn, chưa thơm đã rót ra là hỏng hết.
Từng giọt mắm nhỏ ra từ chiếc lu cũ kỹ, nhưng đậm đà như giọt mồ hôi của má, như tình quê mặn mòi.
Bữa nào hết nước mắm, má sẽ ngồi tiếc, lắc đầu:
– Hết mắm là như mất một nửa bữa cơm rồi đó.
Nước mắm không phải chỉ để chấm, mà còn để kho, để nêm, để xào. Không có nước mắm, món gì cũng lạc, cũng thiếu thiếu.
Mình nhớ có lần vô bếp làm món thịt kho nước dừa cho bạn ăn. Dù nêm đủ gia vị mà bạn vẫn hỏi:
– Thiếu cái gì á, sao không đậm như má mày nấu?
Lúc đó mới giật mình, vì quên... cho mắm.
4. Mắm kho – món ăn nghèo mà sang
Mắm kho có vẻ là món “nặng mùi” nhất, nhưng lại là món cả nhà chờ nhất mỗi lần má nấu. Má hay lựa cá linh, cá sặc còn tươi, lặt sạch rồi đem kho chung với mắm cá sặc, sả băm và vài lát ớt đỏ au. Cái nồi đất nhỏ bắc lên bếp than, mùi thơm xộc lên làm nước miếng cứ chực trào.
– Mắm kho mà ăn với rau đồng là hết sẩy nghe con – ba hay nói vậy mỗi lần đi ruộng về, tay xách theo rổ rau rừng nào là đọt choại, bông súng, rau nhút, rau má…
Ăn mắm kho không cần phải lịch sự. Cứ bốc rau, chấm vô chén mắm nóng, ăn bốc tay mới đúng kiểu quê. Nhiều lúc ba còn đùa:
– Mắm kho không chấm bằng tay là mất ngon hết một nửa rồi.
5. Mắm xào sả ớt – món mặn tình thân
Cái món này là “bảo bối” của má mỗi khi có người đi xa. Mỗi lần mình lên Sài Gòn học, má lại gói theo vài hũ mắm ruốc xào sả ớt, nói:
– Lên đó ăn không quen thì múc một muỗng trộn cơm, nhớ kỹ, ăn ít thôi không cay nghen.
Thế mà lần nào cũng hết trước dự tính. Mấy đứa bạn cùng phòng ăn ké xong còn xin đem về. Có đứa còn nhắn:
– Má mày bán món này đi, thiệt đó! Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn.
Mắm xào sả ớt có thể ăn với cơm trắng, cháo trắng, thậm chí phết lên bánh mì nóng cũng ngon. Món mặn vậy mà lại ấm lòng, như có má ở bên mỗi lần mở nắp hũ, hít hà mùi thơm cay nồng quen thuộc.
6. Bữa cơm quê – ấm từ mùi mắm đến tiếng cười
Bữa cơm quê mình không có gì sang. Một dĩa rau luộc, chén nước mắm ớt, vài món mắm rim, vậy mà cả nhà ngồi ăn xôm tụ. Bữa nào có khách, má làm thêm dĩa mắm nêm, đâm đu đủ bào, ăn kèm bánh tráng. Cười nói rôm rả, tiếng đũa gõ vô chén nghe giòn tan như tiếng mùa xuân đang về.
Nhiều năm sau, ngồi giữa phố thị đông đúc, mình vẫn nhớ về cái bữa cơm không màu mè, không phô trương ấy. Mắm là mùi của quê, là hương của má, là ký ức thơm lừng trong căn bếp nhỏ năm nào.
7. Một lời nhắn gửi, từ người con xa xứ…
Bây giờ, mình không còn được ăn mắm má làm nữa. Má đã già, tay không còn khỏe, mắm thì vẫn còn đó, nhưng hương vị đã đượm thêm chút nỗi nhớ, chút hoài niệm. Mỗi lần mở hũ mắm, mình lại như thấy má đang lom khom bên bếp, tay khuấy, miệng thì thầm:
– Mắm này má làm hồi đầu mùa mưa đó con, chín rồi, ăn đi kẻo uổng...
Thật ra, có những thứ không cần cao sang. Chỉ cần một bữa cơm thơm – thơm mùi mắm, thơm tình má, thơm cái nghĩa quê nghèo mà đậm đà – là đủ ấm cả một đời.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee:
🛒 shopee.vn/huongtrungfood
Hay vô coi ở:
🌐 huongtrung.vn
Má tui cũng hay coi Facebook:
📘 facebook.com/nuocmamhuongtrung
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền:
📞 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Nhận xét
Đăng nhận xét